Beeldbepalend 387

Rotterdam Coolsingel 2

Woensdag 11 november 2026

Architect Henri Wevers heeft het Stadhuis van Rotterdam ontworpen dat tussen 1914 en 1920 is gebouwd aan de Coolsingel. In 1904 is besloten dat er een nieuw stadhuis moet komen ter vervanging van het oude pand aan de Hoogstraat, waarvan later de voorgevel aan de Kaasmarkt komt te liggen. Voor de bouw wordt een prijsvraag uitgeschreven en het ontwerp van professor Evers, met als motto SPQR (Senatus Populusque Romanus, de Senaat en het Volk van Rome)  wordt gekozen. Het gebouw komt op de plaats van de Coolvest Gedempt, daarvoor is een deel van de beruchte Zandstraatbuurt gesloopt. Sinds 1997 heeft het de status van Rijksmonument.

De vorige aflevering van de Rotterdamse Coolsingel ben ik geëindigd bij het Bankgebouw en daar start ook deze editie. Verantwoordelijk beeldhouwer is Pieter Starreveld (1911-1989) van wie ik eerder al een paar keer werk in Amsterdam heb laten zien.

De Welvaart van Starreveld wordt ook wel Vrede en welvaart genoemd en heeft daarnaast de bijnamen Nakie van Blakie en Bank-Bil-Jet of gewoon Jet gekregen. Die toevoeging van Blakie heeft te maken met het feit dat dit bronzen werk, in opdracht van de toenmalige Amsterdamsche Bank-Incassobank, de gevel van die bank aan de Blaak versierde. Het werk uit 1953 is in 1979 naar het bankgebouw aan de Coolsingel verhuisd.

Het beeldhouwwerk bij de entree van het ABN-AMRO-gebouw is gemaakt door Gerard Héman, geboren in 1914 in Duisburg en overleden in 1992 in Rotterdam. Hij maakt al op jonge leeftijd houtsnijwerk en na bezoek aan de middelbare technische school stapt hij over naar de Rotterdamse Academie. In 1948 voltooide hij de reliëfs die bij de ingang van de bank en boven de ingang te zien zijn.

Héman gebruikt voor zijn drie groepen Zweeds graniet. De voorstellingen houden allemaal verband met het bankieren. De linker ‘wang’ stelt Flora voor die waakt over een liggend rund. Daarop is een kind te zien dat appels plukt en ook de pauw laat zich zien. Het geheel verbindt de handel met landbouw en veeteelt.

Centraal boven de ingang is Mercurius te vinden met raderen en gereedschap, ook een vrouwenfiguur met anker en vleugel, tekenen van welvaart horend bij verkeer en industrie. Ik eindig rechts met een kind die een zeepaard berijdt, veel meeuwen, een zeilschip en een kademuur, oftewel zeevaart en visserij.

Museum Boymans van Beuningen is in het bezit van een serie figuurschetsen gemaakt door Oswald Wenckebach, waarin Monsieur Jacques steeds in een andere houding en stemming verkeert. Het bronzen beeld dat deze beeldhouwer in 1959 maakt, toont een burgerman die niets te doen heeft, met de borst vooruit, de neus omhoog en de handen op de rug met daarin een afgenomen hoed. Geen portret van een bestaand figuur maar een zelfvoldane man, gemaakt in opdracht van de gemeente Rotterdam.

Een oud werk heeft in 2024 een plekje (terug) op de Coolsingel gekregen. Het oude pand van De Bijenkorf is in 1930 gebouwd naar een ontwerp van architect Willem Dudok. Op de hoek is het gebouw versierd met een grote gevelsteen, gemaakt door Hendrik van den Eijnde. Tijdens het bombardement in 1940 wordt ook dit gebouw zwaar beschadigd. Alleen de gevelsteen bleef ongemoeid.

Bij de nieuwbouw in 1957 van De Bijenkorf is er geen plaats meer voor de steen en daarom wordt die tijdelijk opgeslagen in het buitenmagazijn aan de Zalmstraat. In 1975 verhuist het naar de ingang van het toen nieuwe distributiecentrum in Woerden. Nadat dit centrum is gesloten is er een nieuwe plek voor De werkende mens gezocht en hier gevonden.

Ook Adriaan Geuze, de ontwerper van de herinrichting, dacht mee en zo is deze historische steen nu weer aan de Coolsingel te bewonderen. Werk van beeldhouwer Van den Eijnde (1869-1939) heb ik eerder al laten zien tijdens een aflevering van het Amsterdamse Scheepvaarthuis.

Net als de voorgaande aflevering sluit ik deze af met een wapenschild aan het bankgebouw. Ditmaal het wapen van Rotterdam, dat ik aantref aan een hoekzijde, bij het Binnenwegplein. Het wapen is door Graaf Willem III aan de stad toegekend als dank voor de steun van Rotterdam aan zijn strijd  tegen Vlaanderen. In het wapen zijn twee rode Hollandse leeuwen te zien en twee zwarte Vlaamse leeuwen die samen het wapen van Henegouwen vormen. Ook dit reliëf wordt toegeschreven aan Gerard Héman.

 

Eendrachtig trekken zij

ten strijde

Hollanders en Vlamingen

hun doel is

Vlaanderen knechten

 

Hoe anders is het nu

nog is er strijd

alleen het oranje

heeft de slag

gemist

 

Opa IJsbeer  

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Blakie – vanberkelbeelden

3.       3. Heman – vanderkrogt.net

4.       4. Jacques – sculptureinternationalrotterdam.nl

5.       5. Bijenkorf – cultureelerfgoeddebijenkorf.nl

6.       6. Binnenwegplein - wikipedia