Beeldbepalend 386

Eindhoven Catharinaplein

Woensdag 4 november 2026

De rooms-katholieke Sint Catharinakerk in Eindhoven is gevestigd aan het Catharinaplein en is gewijd aan Catharina van Alexandrië. Zij is overleden in 307 en staat ook bekend als de grote martelares. Haar naam is verbonden aan diverse volksverhalen en legendes. Volgens het oudste verhaal stamt zij uit een patriciërsgeslacht en was zij de dochter van Costus, gouverneur van Alexandrië. Zij was 15 jaar toen zij alle werken van Plato uit haar hoofd kende. Zij beloofde Jezus haar maagdelijkheid toen  keizer Maxentius verliefd op haar werd. Ondanks bedreigingen met volteringen weigerde zij tweede dame aan het hof te worden. Talloze pogingen haar te doden mislukten tot zij uiteindelijk werd onthoofd. Uit haar hoofd vloeide melk die de stad van de pest bevrijde. Haar lichaam werd naar de berg Sinaï gebracht waar pelgrims het omstreeks 800 vonden. Naast de berg werd later het Katharinaklooster gebouwd.

De Eindhovense kerk is ontworpen door de beroemde architect Pierre Cuypers, de man van onder andere het Centraal Station in Amsterdam en het Rijksmuseum, eveneens in onze hoofdstad, maar hij was toch vooral de ontwerper van kerken. Ook de Catherinakerk, gebouwd tussen 1860 en 1867, is van zijn hand. Tijdens de Tweede Oorlog is de kerk beschadigd en daarna weer hersteld. Het architectenbureau Braaksma-Roos is verantwoordelijk voor de restauratie van dit Rijksmonument, die omstreeks 2022 is gerealiseerd.

Boven de ingangen van de kerk zijn timpanen uitgevoerd. De drie timpanen zijn in 1875 namens de parochianen aangeboden bij het gouden priesterfeest van pastoor/deken G.W. van Someren. Boven de hoofdingang is de timpaan gewijd aan Christus. Daarboven is het rad van Catharina te zien dat door bliksem werd getroffen tijdens een van de folterpogingen van haar.

De linkertimpaan is gewijd aan Maria. De timpanen zijn afkomstig uit het atelier Cuypers-Stoltzenberg, dat tussen 1852 en 1947 gespecialiseerd was in het maken van beelden en meubelstukken voor rooms-katholieke kerken. Oprichter van dit atelier was de textielfabrikant François Stoltzenberg (1805-1875).

De rechter timpaan is, bij de noordelijke ingang, gaat over Catharina. Leiding over het beeldhouwwerk in het atelier had op dat moment de in 1817 in Amsterdam geboren Edouard François Georges, die in 1895 overleed. Hij hield in die periode overigens zijn eigen bedrijf in Utrecht gewoon aan.

Maria met kind is in 1863 gemaakt door Toon Brams, geboren in 1824 in Eindhoven en daar ook in 1872 overleden. Het oorspronkelijke beeld was van zijn hand. In 1987 werd het origineel vernield, gerestaureerd en daarna opgenomen in de collectie van Museum Kempenland. Toon Grassens, geboren in 1940 in Gemert, maakte een replica van Maria met kind en dat siert sinds 1989 de kerk.

Boven het Catharinarad zijn in een nis drie beelden te zien, gemaakt bij het atelier van Cuypers & Stoltzenberg in Roermond. De patrones Sint Catharina van Alexandrië staat centraal en wordt geflankeerd door Sint Jozef (links) en Sint Paulus (rechts).

Ik sluit dit deel af met een het beeld van de Gildetamboer dat op het plein staat en is gemaakt door Hans Goddefroy in 1982. Het is een geschenk van het Sint Catharinagilde Eindhoven ter gelegenheid van de viering Eindhoven 750 jaar Stad. Het is gegoten in brons op staat op een hardstenen sokkel.

 

wat is de waarheid

wat is haar waarheid

en die volgens jou

 

het leven vol liefde

het leven vol trouw

en waar is de hel

 

bevrijd van de koning

bevrijd van de pest

wat klinkt het best

 

hoezo gevonden

en op wiens bevel

het geloof is er wel

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Restauratie – braaksma-roos.nl

3.       3. Christustimpaan – eindhoveninbeeld.com – bronnen-krachtplaatsen.info

4.       4. Mariatimpaan – eindhoveninbeeld.com - wikipedia

5.       5. Catharinatimpaan – eindhoveninbeeld.com – wikipedia

6.       6. Beeld – wikipedia

7.       7. Nissen – copilot

8.       8. Tamboer – eindhovenkunstwacht.nl