Beeldbepalend 385

Katwijk aan Zee

Woensdag 28 oktober 2026

De geschiedenis van Katwijk aan Zee gaat terug naar de Romeinse tijd, toen de rivier de Rijn de noordelijke grens van het Romeinse Rijk vormde. Op diverse plekken bouwden de Romeinen versterkingen. Zo is hier een castellum gebouwd, Brittenburg, die later is afgebroken en deels in de Noordzee is verdwenen. Althans dat zijn toch vooral aannames na grote archeologische onderzoeken want concreet iets gevonden… nee dat niet. De aanwijzingen zijn vooral gebaseerd op vondsten van een Romeinse nederzetting, gevonden bij het uitgraven in 1982 van de Uitwateringssluizen.

Mijn tocht door Katwijk aan Zee gaat al snel naar de Voorstraat waar ik een bezoek breng aan het museum. Maar eerst zie ik een beeldengroep van Nic Jonk (1928-1994) gemaakt uit 1965 van brons met als titel De visvangst. Jonk laat Petrus zien die geknield in een boot probeert een net binnen te halen, een goed gevuld net met vis.

Het beeld is een geschenk aan het Genootschap Oud Katwijk door Theo Scholten, verzamelaar van beeldende kunst en penningen en oprichter van Museum Beelden aan Zee in Den Haag. Scholten heeft zelf enkele jaren in Katwijk gewoond. In 1981 is het kunstwerk geplaatst bij de Oude Pastorie. Tegenwoordig staat het bij het Katwijks museum.

Pal voor de ingang van dat museum staat de bronzen Stoere visser, gemaakt door Gerard Brouwer. Deze Nederlandse beeldhouwer is in 1951 in Leiden geboren en in 2017 in Katwijk overleden. Brouwer studeerde aan Artibus in Utrecht en aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Zijn in brons gegoten plastieken zijn ‘herkenbaar en vrij degelijk’ en ‘met beide benen op de grond’, zoals Brouwer zelf vertelde. Als ik naar deze stoere visser kijk, kan ik dat slechts beamen.

Werk van hem is in talloze plaatsen in ons land in de openbare ruimte te vinden, maar vooral in Katwijk staat er werk van hem. Zijn beelden zijn over het algemeen rustig en toegankelijk. Met een scherp oog voor trekken en typerend voor het leven van alle dag heeft hij zijn personen en ook deze visser neergezet.

Aan de Voorstraat 59 ontdek ik de gevelsteen Aensien Doet Gedencke Anno 1718. Op de steen is een visser met armere mensen afgebeeld. Aanvankelijk heeft de steen aan het voormalige gasthuis gehangen dat hier eerst heeft gestaan. Later hebben in dat pand een weeshuis, een ambachtsschool en een bibliotheek gezeten.

Het beeld Grootvader en kleinzoon uit 1982 zie ik bij het Gasthuishof staan en is in brons gemaakt. Ook dit beeld is van de hand van Gerard Brouwer en bij Bronsgieterij Hans Steylaert in Waardenburg gegoten. Het laat een kind zien op de knie van een oudere man.

Het beeldje staat op een stenen sokkel en is gemaakt in opdracht van de gemeente Katwijk. Het is geplaatst om het binnenterrein van de Gasthuishof te verfraaien. Op dit binnenterrein was vroeger dus het Gast- en Weeshuis van Katwijk gevestigd.

In een plantsoen aan de Sluisweg zie ik een opmerkelijk object en eigenlijk ook weer niet. In 1952 opende de Visserijschool de deuren. Toekomstige vissers en schippers leerden hier de techniek van gemotoriseerde schepen begrijpen.

In het plantsoen voor de school is een grote bronzen Scheepsschroef geplaatst als leermodel. Toen de school in 2012 de deuren sloot werd het schoolgebouw een wooncomplex en bleef de schroef behouden als eerbetoon aan de overgang naar motorvisserij en de technische ontwikkeling, maar ook als een monument ter herinnering aan de maritieme wortels en identiteit van Katwijk aan Zee.

 

de geschiedenis

schrijft zichzelf

wij herschrijven

 

de visserman

heeft de zee

overwonnen

 

zij wachten

geduldig en

pikken zijn buit

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Voorstraat – vanberkelbeelden

3.       3. Museum – wikipedia

4.       4. Voorstraat 59 – gevelstenen.net

5.       5. Gasthuishof – vanberkelbeelden

6.       6. Sluisweg – rapleiden.nl