Beeldbepalend 383

Naarden 3

Woensdag 14 oktober 2026

Net buiten de vesting van Naarden is het Tuindorp Keverdijk gevestigd. Het is een echte arbeidersbuurt met veelal smalle straten en over het algemeen kleine arbeiderswoningen, waarvan een deel in de sociale huursector valt. Dat is zeker het geval in het gedeelte waar de supermarkt is gevestigd. Het deel van de Keverdijk dat aansluit aan de buitengracht wordt daarentegen gekenmerkt door diverse tweekappers, met meer ruimte en ook meer groen. Behalve winkels voor de eerste behoeften zijn er in dit tuindorp onder andere ook een basisschool en een kinderopvang te vinden.

Om de verkeersveiligheid en de doorstroming bij de wijkontsluiting te vergroten is in 2019 een rotonde aangelegd bij de Rijksweg met de Keverdijk. Op de rotonde is in 2020 een modern kunstwerk geplaatst dat aanvankelijk in de binnentuin van het Stadskantoor van Naarden aan de Raadhuisstraat heeft gestaan. Mogelijk is dit werk zo rond 1982-1983 gemaakt, omdat in die periode het Stadskantoor daar is opgeleverd.

Het Stadskantoor is inmiddels alweer gesloopt en heeft plaatsgemaakt voor woningen. Aan het werk is geen naam gekoppeld, in lijsten wordt het wel als Sculptuur aangeduid. Ook de naam van de maker van dit kunstwerk is niet geregistreerd in de archieven van Naarden.

Op de grens van Bussum en Naarden, die beide tot de gemeente Gooise Meren behoren, staat een Monument voor Joodse Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Het is in het najaar van 1947 onthuld. De ontwerper van dit geheel is echter onbekend.

De Gedenkmuur bestaat uit drie gedeelten met verschillende hoogte. Voor de hoge centrale muur staan drie kleinere muurtjes met daarop in het Hebreeuws en het Nederlands ‘Want deze onze God is eeuwig. Hij voert ons tot over de dood. Ps 48:15.’

Tijdens de eerste aflevering over Naarden heb ik u al eens meegenomen naar de Utrechtse Poort, die ontworpen is door Jacobus van Lokhorst. Ik heb mij toen vooral beziggehouden met de medaillons van Koning Willem III en zijn echtgenote Sophia.

Ditmaal richt ik mij in eerste instantie op het wapenschild van Naarden te zien boven de doorgang voor voetgangers. Aan de andere zijde van de poort staat een Nederlandse leeuw met zwaard en een bundel met zeven pijlen.

De Vesting maar ook de poort zijn al diverse keren gerestaureerd. In 1990 is door de International Federation of Associations for the protection of Europe’s cultural and natural heritage Europa Nostra de Europa Nostra Award toegekend.

In de Turfpoortstraat 27 staat bekend als het Spaanse Huis. Het precieze bouwjaar is niet bekend, maar ergens in de zestiende eeuw werd het huis verbouwd tot Stadhuis. Dat was het nog toen op 1 december 1572 in opdracht van de Spaanse legeraanvoerder Julian Romero een groot deel van de ongewapende burgers werd vermoord, de stad geplunderd en het stadhuis in brand gestoken. Bij het herstel van het gebouw in 1615 werden drie gevelstenen, twee met tekst, en een met de moord op de mannen van Naarden ingemetseld.

Aan de Amersfoortsestraatweg staat het zwembad de Lunet het beeld ’t Seepaerdt. Het is in 1987 gemaakt door Frits Troelstra. Deze Nederlandse beeldhouwer in 1947 in Den Haag en heeft gestudeerd aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam.

Troelstra werkt afwisselend in Naarden en Pietra Santa in het Italiaanse Toscane. Veel van zijn werk bouwt hij op via de wastechniek, waarna hij de kunstwerken laat gieten in brons bij Theo van Schie in Rijzenhout of bij de Fonderia Tomassi en Fonderia Da Prato in Pietra Santa.

Het paard is een veelvuldig terugkerend onderwerp in zijn werk. Overigens is er ook in Bussum werk van hem te zien in de openbare ruimte.

Aan het Adriaan Dortsmanplein is het bastion Promers te vinden dat behoort tot de vestingwerken van Naarden. Het is het eerste bastion van de in 1679 gestarte vernieuwbouw van de vesting en vernoemd naar de aannemer Hendrik Promer. Diverse keren is het reeds gerestaureerd. De naamsteen Promers is nadrukkelijk aanwezig, alsmede het stadswapen met daarboven een sluitsteen en de letter W als eerbetoon aan koning Willem III. Verder nauwelijks meer te lezen een guirlande met de tekst Deus Patriam Servet, God beware het vaderland.

 

hoe kunnen wij toch zingen

over die koning

uit wiens naam

de kraaien losgelaten zijn

 

de naardenezen

hebben zich na lange strijd

overgegeven aan

 

het bloedbad

de plundering

en het in de as leggen

wie eert nou de Spanjool

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – woneninnaarden.nl

2.       2. Keverdijk – gooisemerennieuws.nl – wikipedia

3.       3. Amersfoortsestraatweg – 4en5mei.nl

4.       4. Award – ANWB

5.       5. Turfpoortstraat 27 – wikipedia

6.       6. Amersfoortsestraatweg – rkd.nl – vanderkrogt.net – lot-art.com

7.       7. Adriaan Dortsmanplein – tgooi.info – vestingnaarden.nl