Beeldbepalend 372

Rotterdam 5

Woensdag 22 juli 2026

Ik trap deze aflevering over Rotterdam af met het Stationsplein. Dit is het plein voor het station Rotterdam Centraal. In het verleden is er echter ook al een ander Stationsplein in deze stad geweest. Dat was het plein voor het oude station Rotterdam Delftsche Poort dat iets ten oosten van het huidige Rotterdam Centraal lag en in 1957 werd vervangen door het huidige Centraal. Het nieuwe Stationsplein dateert ook uit die tijd, maar is in de loop der jaren vaak op de schop geweest en opnieuw ingericht. Dat ging vaak gepaard met veranderingen aan het stationsgebouw en het knooppunt van treinen.

Als ik het Stationsplein betreed vanuit het station dan zie ik meteen Moments contained staan. Het is in 2022 gemaakt door de Engelse beeldhouwer Thomas J Price die is opgeleid aan de Chelsea College of Art in Londen en daarna zijn studie vervolgde aan de Royal College of Art.

Met dit beeld heeft Price een zelfverzekerde jonge vrouw neergezet met een bronskleurige huid. In de broekzakken zijn de knokkels van haar handen zichtbaar. Dat roept ook de vraag op of zij minder nonchalant is dan zij ogenschijnlijk oogt. Die titel is er immers niet voor niets. Heeft zij zoals zo veel Nederlanders te maken met discriminatie? De beeldhouwer noemde haar zelf ‘stoïcijns, weerbaar en kwetsbaar.’

Het beeld is geschonken door de Stichting Droom en Daad van de familie Van der Vorm. Het is de bedoeling dat het in ieder geval vijf jaar op deze plek blijft staan en dat daarna wordt gekeken of het naar een andere plek moet verhuizen. Moments Contained heeft eerst op Art Basel (2022) gestaan en is daarna in aanwezigheid van Price hier op 2 juni 2023 onthuld.

Op de Westersingel staat een herdenkingsmonument ter nagedachtenis aan de Tweede Wereldoorlog. Ongebroken verzet is gemaakt in opdracht van Stichting Centraal Verzetsmonument Rotterdam en is op 4 mei 1965 onthuld. De stichting is opgericht ter nagedachtenis aan alle verzetsmensen die in de strijd tegen de bezetter zijn gesneuveld. Het monument is onthuld door wijlen Prins Bernhard.

Maker van het monument is Hubert van Lith, die geboren is in 1908 in Amsterdam en daar in 1977 ook overleden. Hij volgde opleidingen aan het Rijksinstituut voor Tekenleraren en de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Na de Tweede Wereldoorlog maakte hij diverse oorlogsmonumenten. Van zijn dochter Nel van Lith heb ik al eerder werk laten zien.

Ik kom terecht op het Schouwburgplein en kom eigenlijk ogen tekort. Allereerst is het de bedoeling om het plein klimaatneutraal te maken, een initiatief van Theater Rotterdam waardoor 7 Square Endeavour ontstaat. De eerste handtekeningen daarvoor worden in 2015 gezet.

Daarvoor is echter het plein al voorzien van een compleet nieuwe inrichting, als onderdeel van de wederopbouw van de stad na de Tweede Wereldoorlog. Daarover is veel ruzie gemaakt en zelfs na de definitieve inrichting in 1993 door landschapsarchitect Adriaan Geuze is er nog gesleuteld aan de inrichting van het plein.

Het geheel is 35 centimeter boven straatniveau getild en krijgt speelse zitelementen, maar ook hydraulische lichtmasten. Mede omdat de epoxyvloer bij regen spekglad werd is daar door HUNK-design een Flying Grass Carpet (kunstgras) gerealiseerd, iets wat tegen het zere been van Geuze was, die het een ´rottende natte mat´ noemt. Tot het originele ontwerp behoorde ook de speelse fontein. Of het nu klaar is vraag ik mij af.

Ik blijf nog even op het Schouwburgplein en het Theater Rotterdam. Jan van Munster, geboren in Gorinchem in 1939 en overleden in Oost-Souburg in 2024, heeft voor het dak van dit theater de 24 meter lange Energielijn gemaakt. Dit was bij de opening in 1988 gereed. De lichtbalk staat op 36 meter hoogte en oogt wankel, maar zit muurvast. ‘Net zoals die balk op de rand van de afgrond balanceert, zo laveert iedereen die op een goede manier met theater maken bezig is, altijd op de gevaarlijke grens tussen vallen en overeind blijven’, zo verklaarde de kunstenaar van wie ik in een Almeerse aflevering de Energienaald heb laten zien. In 2020 is het werk op het theater verwijderd voor restauratiewerkzaamheden en technische keuringen. In 2022 is het teruggeplaatst.

Ik kom hierna uit bij de Joost Blanckertsplaats en Piet van Stuivenberg, althans bij een beeld dat door deze beeldhouwer en schilder is gemaakt. Van Stuyvenberg, zoals zijn naam ook wel wordt geschreven, is geboren in 1901 in Schiedam en daar in 1988 ook overleden. Hij studeerde aan de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten en Technische wetenschappen.

Van Stuivenberg begon als steenhouwer, beïnvloed door het expressionisme, later werkte hij meer abstract met geometische en strakkere vormen. In Rotterdam was hij lid van de Kring van beeldende kunstenaars R 33.

In 1968 kreeg hij de opdracht van de Rotterdamse Kunststichting een beeld te maken als hommage aan de Nederlandse auteur en toneelschrijver Herman Heijermans. Uitgangspunt diende Jan met de zwaan te zijn uit het toneelstuk Uitkomst. Deze Jan was tevens de hoofdpersoon in het verhaal Dolle Jans Droom van Heijermans en staat nu dus aan de Banckertsplaats.

Dit deel sluit ik af met Adri Blok op de Rotterdamse Lijnbaan. Adriana Cornelia Blok is in 1919 geboren in Charlois en in 1990 overleden in Rotterdam. Hier heeft zij ook haar kunstopleiding aan de Academie voor beeldende kunst genoten. Zij kreeg les van Gerard Hoppen. Blok is een van de eerste Nederlandse beeldhouwers die haar werken in beton maakte.

Maar uiteraard werkte de beeldhouwster ook met brons en daar maakte zij uiteindelijk naam mee. Een van de bekende bronzen werken is De Trommelslager. Dit beeld is in 1958 gecreëerd en is in het Rotterdamsch Parool omschreven als ‘vooral eenvoudig en niet diepzinnig, voor ieder verstaanbaar en voor ieder aanvaardbaar.’ Het beeld is door haar overigens gemaakt in opdracht van Rotterdam in wederopbouw.

 

speel met mij

speel op mij

speel vooral

speels

 

en die zachte landing

krijg jij erbij

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Stationsplein – wikipedia

3.       3. Westersingel – 4en5mei.nl – pygmalion-art.com

4.       4. Schouwburgplein – Schouwburgplein.nl – wederopbouwrotterdam.nl

5.       5. Schouwburgplein - bkor.nl

6.       6. Joost Banckertsplaats – wikipedia

7.       7. Lijnbaan – bkor.nl – wederopbouwrotterdam.nl