Beeldbepalend 370

Valkenswaard 3

Woensdag 8 juli 2026

Bloemencorso´s zijn zeker niet alleen in de bollenstreek te vinden, maar ook elders in het land komen die voort. Het eerste corso van Valkenswaard vindt plaats op 17 september 1953 en is eigenlijk een voortzetting van de optochten van versierde fietsen en bolderwagens waarmee de bevrijding van het dorp werd herdacht. Waren de eerste wagens nog eenvormig tegenwoordig is het een spektakel van dahlia´s, techniek, toneel en muziek. Sinds 1994, toen Valkenswaard vijftig jaar was bevrijd, wordt gewerkt met een jaarlijks thema tijdens deze corso’s.

Deze derde aflevering van de kunstwerken in Valkenswaard start ik met De Dahlia. Dit werk van cortenstaal is ontworpen door Frans van Schaik en is aangeboden aan voorzitter Lemmens van de Stichting Bloemencorso Valkenswaard in 1989 bij zijn afscheid toen hij tevens de erepenning van de gemeente ontving.

De onthulling van het kunstwerk viel samen met het vieren van het 35-jarig bestaan van het corso. Aan de totstandkoming van het metalen object hebben volgens een bordje tevens Jan Cox, Louis Cuijpers, Jan van Dooren, Sjef Roothans, Ed de Rooij, Harry van Rooij, Jo Wilbers en Theo de Wit meegewerkt.

De Dahlia heeft aanvankelijk op de parkeerplaats van toenmalig hotel De Valk aan de Frans van Beststraat gestaan. Het heeft een kleine verhuizing meegemaakt en staat nu op de hoek van de Leenderweg en de Europalaan.

Op het Verzetstrijdersplein staat het Valkenswaardse Bevrijdingsmonument. Dit monument is in 1953 gemaakt door Theo van der Nahmer (1917-1989) die in het naburige Stratum, dat onder Eindhoven valt, is geboren.

De bronzen staande vrouw geeft een machteloze en berustende indruk, toch is zij vastbesloten en hoopvol, verlangend naar een betere en vrije toekomst. Voor de mensen in Valkenswaard kwam die bevrijding eerder dan voor de mensen boven de grote rivieren.

Het beeld is op een hoge natuurstenen voetstuk geplaatst met daarop de simpele tekst ‘Wij gedenken.’ Een paar schalen met bloemen en een toorts in de vorm van het voetstuk maken de herdenkingsruimte compleet.

De Nederlandse schilder en beeldhouwer Niek van Leest is in 1930 in Moerdijk geboren en in 2012 in Lage Zwaluwe overleden. Van Leest is begonnen als schilder en meubelmaker en stapte daarna over naar het beeldhouwen.

Hij is de vader van Pier van Leest en maakte uiteindelijk meer dan 100 bronzen beelden waarvan de meeste in Noord-Brabant een plekje hebben gekregen.

Verliefd paartje is in 1979 door hem gemaakt en op de voet van het beeld is aangegeven dat dit beeld een geschenk is van de Rabobank aan de gemeente Valkenswaard.

In het Wilhelminapark is in 1938 een Wilhelminaboom geplant, zo maak ik op uit een plaquette. De boom is inmiddels gerooid maar de steen is er nog steeds.

Je kunt er echt wel omheen, om de Wilhelminabank aan de Kleine Markt. Deze bank heeft eerst achter de kiosk gestaan en is een geschenk van de Sociëteit Eensgezindheid bij het vijftigjarig jubileum van Koningin Wilhelmina in 1948. Door de heemkundekring is de bank later gerenoveerd.

Ik ben weer terug bij de Leenderweg, ditmaal bij de Valkenier. Dit bronzen beeld is gecreëerd door Willy Slegers - van der Putt. Deze Nederlandse beeldhouwster is in 1925 in Eindhoven geboren als dochter van Harry van der Putt, die in 1945 als burgemeester van Geldrop is opgepakt. De kunstenares is in 1997 in haar geboortestad ook overleden.

Zij is opgeleid aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam en heeft ook les gehad van Ossip Zadkine in Parijs. Van der Putt was getrouwd met beeldhouwer Toon Slegers en woonde en werkte in Bergeijk. Van haar echtgenoot heb ik in de eerste Valkenswaardse aflevering werk getoond.

De Valkenier maakte Van der Putt op verzoek van de gemeente Valkenswaard. Voor de manshoge figuur heeft Jac van Gerven, actief in de valkerij, model gestaan. Voor ontwerp, gieten in brons en plaatsing van het kunstwerk was geen budget in de begroting opgenomen, zo bleek na het vertrek van burgemeester Van Zwieten, die de gesprekken met de kunstenares over de vervaardiging had gevoerd.

Van der Putt stelde voor om het bedrijfsleven te benaderen en opperde een honderd kleine replica’s te maken en te verkopen en daarmee de kosten te dekken. Die vlogen de deur uit waardoor in 1979 het beeld kon worden onthuld.

Dit hoofdstuk sluit ik af bij Markt 23, waar het vroegere raadhuis staat met een gevelsteen. Het is een beeltenis van Sint Nicolaas. Aan de voeten van deze heilige een ketel met daarin drie badende jongelingen.

 

centraal

 

de stoet is veranderd

de teelt staat

hier en daar op de tocht

 

ze kijken nog en vlechten

de humor zie ik

maar ook vertwijfeling

 

centraal stond de bevrijding

van wie zijn wij bevrijd

nu zie ik ; wat levert ons dat op

 

het afhaken begonnen

kleur bekennen want

straks is het de sigaar uit eigen doos

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – corsovalkenswaard.nl

2.       2. Leenderweg – weerderheemcollecties.nl – valkenswaard24.nl

3.       3. Verzetstrijdersplein – 4en5mei.nl

4.       4. Kleine Markt – wikipedia

5.       5. Wilhelminapark – eensgezindheid.net

6.       6. Kleine Markt – weerderheemcollecties.nl

7.       7. Leenderweg – wikipedia – fasol.nl

8.       8. Markt – gevelstenen.net