Beeldbepalend 362

Kampen 6

Woensdag 13 mei 2026

Het oude stadhuis van Kampen is halverwege de veertiende eeuw gebouwd. Na een brand in 1543 zijn er aan het laatgotische gebouw elementen van renaissance toegevoegd. Aan de rijkversierde gevel zijn diverse beelden te zien, maar daarover later meer. Tevens zijn er talloze pinakels te zien, versieringen die vooral gebruikt worden bij kerken en dienen ter ondersteuning van steunberen en luchtbogen. In het stadhuis hangen portretten van voormalige stadhouders en vorsten van Oranje. Tegenwoordig doet het dienst als trouwlocatie.

Deze aflevering van Kampen start ik op het Oude Raadhuisplein waar sinds 1980 De Kamper Koe is te vinden. Dit bronzen beeld is gemaakt door Jits Bakker, wiens werk op talloze plekken in binnen- en buitenland valt te bewonderen. Aanvankelijk stond het beeld op een ronde gemetselde sokkel.

Het is geplaatst ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het Kamper uit-dagen Comité en verwijst naar De koe aan de toren, een van de Kamper Uien. Dit zijn verhalen die de domheid van inwoners en bestuurders moeten illustreren, iets wat door de bevolking trots wordt uitgedragen.

Dit verhaal verwijst naar de bouw van de Nieuwe Toren (vorige aflevering van Kampen), die bouw kwam een paar keer kwam stil te liggen omdat er gras woekerde op de hoogste trans. Burgemeester en schepenen verordenden daarom dat een koe omhoog moest worden gehesen om het gras weg te grazen. Tijdens het hijsen stikte de koe. De tong hing uit de bek en de Kampenaren beschouwden dit als een teken dat de koe veel trek had.

Johan Polet heeft een serie beelden gemaakt tussen 1933 en 1938 die aan het oude stadhuis aan de Oudestraat te zien zijn. Polet is geboren in 1894 in Amsterdam en daar in 1971 ook overleden. Polet was zoon van steenhouwer Dirk Polet en werd tot tweemaal toe geweigerd aan de Rijksakademie van Amsterdam. Als eerste vestig ik de aandacht op Karel de Grote en Alexander de Grote. Symbool voor respectievelijk eenheid en kracht.

De volgende twee zijn eveneens een verwijzing naar de deugden uit de Griekse oudheid. Zij hebben van Polet de titels Matigheid en Trouw meegekregen. Matigheid staat voor Temperantia, die water bij de wijn schenkt. Trouw is Fides met een valk op de arm. Bekijk tevens nog eens de dieren onder de voeten.

De volgende serie is Gerechtigheid en Weldadigheid. Te zien zijn in dit geval Justitia en Charitas. Polet was aangezocht om deze beelden te maken nadat van het oorspronkelijke beeld Gerechtigheid een hand was afgevallen, bovendien was door verwering de originele beelden niet meer echt te herkennen. De Amsterdamse beeldhouwer maakte zijn serie van Frans zandsteen.

Het Oude Raadhuisplein heette in het verleden het Koeplein en behalve de Kamper Koe lagen hier ook diverse gedenktsteentjes als eerbetoon aan bekende en misschien minder bekende Kampenaren. Zo hebben de voetballer Jaap Stam, maar ook dichteres Ida Gerhardt, dichter Willem G van Maanen en acteur Henk van Ulsen een eigen steen.

In totaal negentien namen hebben een plekje gekregen, geïnitieerd door de Kamper Persclub. De stenen zijn inmiddels verhuisd naar het Hof van Breda.

Aan de Burgwal 45 zit een gevelsteen gemaakt door Michiel van Ommen uit Dronten. Een boerenkar getrokken door vurige paarden met de vermelding 1630 en 2016. In 2014 heeft hij het bedrijf van zijn vader, gevestigd aan de Gildestraat, overgenomen. Het bedrijf was in 1932 gestart aan de Slagersweg door Egbert van Ommen, de grootvader van Michiel. Het verhuisde na een paar jaar naar de Hofstraat, voor het in 1995 werd voortgezet op het industrieterrein.

Het slot van deze aflevering vormt de Cellebroederspoort aan de 2^e Ebbingestraat. Dit is een van de vele poorten in Kampen, dateert van 1465 en is door Thomas Berendsz in 1617 gewijzigd.

De eerste poort stond overigens als verlengde aan een de aarden wal aan de stadsgracht De Burgel, een iets logischere plek, maar door de snelle groei van Kampen is die afgebroken en honderd meter verderop weer opgebouwd.

De poort is vernoemd naar het klooster van de Cellebroeders, dat vlakbij stond. De poort wordt versierd met diverse schilddragende leeuwen en consoles. Ook het stadswapen is bij dit object te ontdekken.

 

hoe ik mij versier

is niet aan u

en daar wil het ditmaal

bij laten

 

ik verdedig

het volk als een leeuw

en kamp

met alles wat ik heb

 

een cel

een broeder

een klooster

een poort

 

dat is allemaal

de verdediging waard

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Oude Raadhuisplein – vanberkelbeelden.pictures

3.       3. Oudestraat – wikipedia

4.       4. Oudestraat – Kampen tussen Oost en West

5.       5. Oudestraat – buitenbeeldinbeeld.nl

6.       6. Koeplein – brugnieuws.nl

7.       7. Burgwal – steenhouwerijvanommen.nl

8.       8. Ebbingestraat – monumenten.nl