Beeldbepalend 361

Margraten

Woensdag 6 mei 2026

De naam van het dorp Margraten is afgeleid van Sint Margaretha, Sinte-Margreten, de patroonheilige van het dorp. Omstreeks de twaalfde eeuw is het Plateau van Margraten ontgonnen. Het heeft lange tijd behoort tot het Land van ’s-Hertogenrade, ook wel het Land van Rode genoemd, een verwijzing naar de Duitse grensstad Herzogenrath. Het gebied heeft daardoor zowel een Duitse, Oostenrijkse, Spaanse en Franse overheersing gekend, het behoorde van 1830 tot 1839 bij het Koninkrijk België en vanaf dat jaar onder Nederland. In 1982 werd de gemeente Margraten gevormd en in 2011 fuseerde dat met Eijsden.

Velen kennen Margraten vooral door de aanwezigheid van de Amerikaanse begraafplaats. Bij deze bijzondere aflevering van Beeldbepalend komen er enkele kunstvoorwerpen voorbij maar gaat het toch ook om andere zaken. Het gebied rond de American Military Cemetery is op 13 september 1944 bevrijd door de Amerikaanse 30th Infantry Division. Na een fraaie laan worden bij het Court of Honor in de Kaartenzaal op een aantal panelen de Amerikaanse operaties uit de Tweede Wereldoorlog uitgelegd.

Op de Walls of the Missing van dit ereplein staan de namen van 1722 vermiste Amerikaanse soldaten vermeld. Sommige lichamen van soldaten zijn later alsnog gevonden en sommige ook geïdentificeerd. Een asterisk geeft dat aan. Op de noordelijke muur wordt dat aangegeven met Here are recorded the names of Americans who gave their lives in the service of their country and who sleep in unknown graves. Op de zuidelijke muur staat de Nederlandse vertaling gegraveerd.

Na een waterpartij staat voor de grote zuil Wenende vrouw, ook wel Vrede genaamd. Het betreft een beelden groep in brons gemaakt door Joseph Kiselewski en daar twee jaar na diens overlijden geplaatst.

 Kiselewski is een Amerikaanse beeldhouwer met Poolse achtergrond, die in 1901 in Minnesota is geboren en lange tijd in New York werkte. De laatste jaren van zijn leven had hij een studio in Browerville waar hij ook ter wereld kwam.

Hij studeerde eerst aan de Minneapolis School of Art en vervolgde zijn studie aan de National Academy of Design en aan het Beaux-Arts Institute of Design. Behalve beelden ontwierp Kiselewski ook een aantal medailles. Met het beeld dat hij speciaal voor de Amerikaanse begraafplaats van Margraten ontwierp plaatst hij op indrukwekkende wijze een moeder die haar zoon herdenkt in de schijnwerpers.

Naast de toren zijn in de muur plaatsnamen vermeld als, Maastricht, Grave, Nijmegen en Arnhem waar flinke strijd is geleverd in de Tweede Wereldoorlog, maar ook het Duitse Jülich en Linnich hebben er een plaatsje gekregen, alsmede Venlo, Cologne en Ruhr.

Op de begraafplaats van Margraten zijn 8.301 Amerikaanse militairen begraven. Het merendeel van hen sneuvelde tijdens de bevrijding van het zuidoosten van ons land en tijdens de opmars door Duitsland.

 Iedere zondag voor Memorial Day, de laatste maandag in mei, worden hier de doden herdacht. Vaak nog in bijzijn van Amerikaanse veteranen uit de Tweede Wereldoorlog.

De begraafplaats is verdeeld in zestien vakken. De gevallenen zijn in de dood gelijk en daarom liggen manschappen en officieren door elkaar. Alleen de zes ontvangers van een Medal of Honor hebben een afwijkend kruis gekregen en de joodse militairen een gedenkteken met een davidsster.

Een promenade scheidt de vakken en leidt naar de Flagstaff, de vlaggenmast aan de achterzijde van de begraafplaats. Aan de voet van de mast ligt een indrukwekkende krans.

Terug naar de toren, die het begin van het ereveld vormt. Hierin is een kapel gevestigd. Het altaar, de kandelaar en de aanwezige bloemenschaal zijn een geschenk van de Nederlandse regering en van het Limburgse provinciebestuur.

De beiaard op het plafond in de kapel is geschonken door het Netherlands America Institute Limburg (NAIL) in samenwerking met de Robert R. McCormick Tribute Foundation.

 

Geen oorlog

 

Een stukje USA

in het golvende Limburgse land

waar menig soldatenhart

ligt begraven

 

Hier zijn de mannen

niet langer van stand maar

worden zij

met eerbied gestaafd

 

De oorlog waarin ik niet

heb geleefd

maar waarnaar mijn gedachten

vaak draven

 

Hun dood en mijn vrijheid

vormen samen

dat deel van erkenning

geen oorlog is ooit beschaafd

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Militaire operaties –

3.       3. Namenmuren – dodenakkers.nl

4.       4. Wenende vrouw – wikipedia

5.       5. Muur van namen – oorlogsbronnen.nl

6.       6. Memorial Day – defensie.nl – liberationroute.com

7.       7. Flagstaff – marketgarden.com

8.       8. Kapel – nail-limburg.nl