Beeldbepalend 359

Utrecht Zuilen 2

Woensdag 22 april 2026

Het Julianapark behoort tot de oudere parken in Utrecht. De geschiedenis gaat terug tot 1903 als de familie Kol opdracht geeft het terrein rond hun boerderij te veranderen in een park waarna het al snel ‘de tuin van Kol’ wordt genoemd. De erfgenamen verkopen in 1928 het park aan de gemeente onder voorwaarde dat het park minimaal honderd jaar blijft bestaan. Sinds 2018 heeft het park een beschermde status en is het een gemeentelijk monument. Tegenwoordig bestaat het uit drie delen: een dierenweide met het Antje Drijver paviljoen, een recreatief deel met podiumheuvel voor culturele activiteiten en een rustiger deel met slingerende paden en monumentale bomen.

In het park hebben in de loop der jaren diverse beelden een plekje gekregen, maar er zijn er ook beelden verdwenen, verplaatst. Zelf tref ik De fluitspeler van Jan van Luijn (1916-1995) aan. Dit bronzen beeld dateert van 1966 en is door hem in opdracht van de gemeente gemaakt.

De bevolking heeft deze fluitspeler de bijnaam De rattenvanger van Hameln gegeven. In tegenstelling tot die rattenvanger heeft het kunstwerk van Van Luijn een dwarsfluit. Bovendien staat deze fluitist stil en ik krijg toch echt niet de indruk dat hij snel in beweging gaat komen.

Op een cilindervormige sokkel staat nog een zonnewijzer. Eigenlijk een heel simpel stukje vakwerk van het ontwerp- en ingenieursbureau IPV Delft, dat zich heeft ontwikkeld tot een onderzoeksbureau en vooral gespecialiseerd is op gebied van infrastructuur. Van dit bureau heb ik overigens al een keer iets laten zien in Alkmaar.

Gevelversieringen zijn er in diverse vormen, denk aan de murals die al enkele jaren overal verschijnen, gevelstenen, muurbeelden, friesen en frontons. Het pand Celsiuslaan 10 is in 1960 gebouwd en voorzien van een bouwstenen reliëf, waardoor het pand een eigen karakter krijgt.

Op weg naar de Tractieweg kom ik over de Vlampijpstraat waar op nummer 94 Hof van Cartesius is gevestigd met daarin onder andere het culturele restaurant Warmoes. Cartesius is een ‘circulair gebouwde werkplek voor en door creatieve en duurzame ondernemers van Utrecht’, zo wordt het omschreven op de website. Het is in 2017 geopend met twee paviljoens en daarna steeds verder uitgebreid. Het is opgericht door Bianca Ernst, Charlotte Ernst en Simone Tenda.

In de knik van de weg zie ik een kunstobject dat is gemaakt door Bas Oussoren. De oer-Hollandse goedkeuringskrul is een knipoog naar de Nederlandse bureaucratie. G as a Gesture heeft een tijdelijke plek gekregen in het Werkspoorkwartier en is gemaakt van Deens hout.

Regelmatig maak ik melding dat kunstwerken verdwijnen vanwege werkzaamheden in een gebied, herinrichting van pleinen en straten en dan ergens worden opgeslagen, vergeten. Als ik van de Vlampijpstraat op de Tractieweg beland is het eerste bedrijventerrein aan mijn linkerkant dat van Stedin Netbeheer. Het hoofdkantoor is in Rotterdam gevestigd, maar elders in het land zijn er ook belangrijke vestigingen. Dat in Utrecht is in 2018 heropend na een flinke verbouwing en hier is ook een deel van de bedrijfsschool gevestigd.

De slagboom is open, er staat een portiersloge maar die is niet bemand en daarom loop ik het terrein op. Ik vraag nog een medewerker om toestemming om foto´s te maken en die vindt het niet erg. Weet ook niets van de twee beelden die op het terrein staan. De eerste is duidelijk in opslag, de tweede kon wel eens van het bedrijf zelf zijn, maar ook daar weet de medewerker niets van. Dus dat betekent mailcontact onderhouden met het bedrijf of eventueel later nog eens bellen. Het levert mij echter geen enkel resultaat op. Zelf heb ik het Moeder en kind gedoopt.

Over dat eerste beeld word ik op het spoor gezet door een medewerkster van de gemeente Utrecht. Het betreft Prometheus en is in 1965 gemaakt door Wout Maters.

Een gestileerde vogel (adelaar)  houdt een mens in zijn klauwen. Hier wordt het mythologische verhaal van Prometheus verteld. Het beeld is gemaakt voor het gebouw op de hoek van de Catherijnesingel en de Stationsstraat dat in 1965 door de PUEM in gebruik is genomen. In 1972 verhuist het mee met het hoofdkantoor naar de Croeselaan. Nu staat het bij Stedin te wachten op herstel van onder andere de sokkel die uit kinderkopjes bestaat.

 

de doorverwijzing

moge duidelijk zijn

en wie nog twijfelt

aan de bedoeling

moet Cupido maar

eens raadplegen

 

zonaanbidders schieten te hulp

 

de maan is weer

in zijn nopjes en

voegt haar toe aan

zijn verzameling

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – utrecht.nl

2.       2. Julianapark – van Berkel beelden

3.       3. Zonnewijzer – ipvdelf.com

4.       4. Celsiuslaan – kadastralekaart.com

5.       5. Vlampijpstraat – warmoesutrecht.nl – hofvancartesius.nl – basoussoren.nl

6.       6. Tractieweg – geen informatie

7.       7. Tractieweg – stedin.net – kunstinopenbareruimte-utrecht.nl