Beeldbepalend 353

Ommen 4

Woensdag 11 maart 2026

Mijn eerste kennismaking met Ommen is een bezoek aan de Biggenmarkt. Tot 1940 waren er diverse plekken in de stad waar markten werden gehouden. Ik noem de Schapenmarkt op het Vrijthof, de Kippenmarkt lang de Kruisstraat, de Lappenmarkt bij de hervormde kerk, de Botermarkt op de noordzijde van het Kerkplein. Vanaf het gemeentehuis tot aan het postkantoor werd een Veemarkt gehouden, die weer te verdelen was over een Paardenmarkt, Varkensmarkt en Biggenmarkt. Samen met de boerenzoon Hendrik de Boer bezocht ik ooit de Biggenmarkt toen ik een weekje bij zijn ouders en familie in Oudleusen logeerde. De belangrijkste markt was altijd de jaarmarkt op de tweede dinsdag van juli. Nog steeds zijn er markten, maar de handel en wandel is niet meer hetzelfde als toen.

Over de Nering Bogelbank heb ik het al gehad. Ditmaal wandel ik door de Nering Bogelstraat en op nummer 5 is de vestiging Laarakkers van de Boslustschool te vinden. Hier wordt voortgezet speciaal onderwijs aangeboden aan leerlingen op ‘cognitief en/of sociaalemotioneel niveau. Wij willen onderwijs en zorg bieden vanuit een Christelijke levensvisie aan leerlingen met een verstandelijke beperking om ze te helpen zo optimaal mogelijk te functioneren in de maatschappij’, zo is er te lezen op de school. Aan de muur is een modern drieluik bevestigd, met een zaaier, een akker en een danseres. Wanneer en door wie dit is gemaakt durf ik (nog) niet te zeggen.

Ik ga door naar de Markt waar sinds 2016 het Vechtpodium is geplaatst. Het is een ontwerp van de Ommense architect Gerlof van der Veen en vervangt na der herinrichting van de markt de oude muziekkoepel. ‘Al gauw werd duidelijk dat het niet de wens was om de oude koepel te kopiëren, maar om een eigentijdse variant ge maken’, vertelt de ontwerper. Het podium is gemaakt door bouwbedrijf Salbam uit Vilsteren en geeft iedereen de gelegenheid om zijn kunsten te tonen of zijn boodschap te verkondigen.

In het kader van 750 jaar Stadsrechten heeft het bestuur van de gemeente Ommen de bevolking een beeldengroep geschonken, die in 1999 is gemaakt door de kunstenares Iris Le Rütte, van wie ik eerder al Het Ezelsbruggetje heb laten zien. Op en bij de Markt zijn een drietal werken van haar geplaatst.

Het Zwarte Paard is het eerste object dat ik zie staan. Het is deels een verwijzing naar de voormalige Herberg Het Zwarte Paard dat een van de eerste logementen in Ommen was. Het langgerekte lijf heeft de vorm van een huis en staat voor die herberg, het koppelt als een brug de voor en achterzijde van het paard en symboliseert de verbinding tussen verleden en het heden.

Naast de Markt staat Kring van mensen aan de Vechtkade. Vijf mensen heeft Le Rütte afgebeeld vanaf hun middel, zodat het lijkt alsof zij in het water staan. Met dit werk laat de kunstenares zien dat de bevolking talloze keren heeft moeten strijden tegen hoogwater van de Vecht, die in natte tijden buiten de oevers trad.

Aanvankelijk stonden de vijf mensen in tegels op de Markt, nu in een zandgrond langs de kade. De vijf vormen een kring en houden elkaar vast. Die kring is niet helemaal gesloten, wie dat wil kan daar tussen gaan zitten en de kring sluiten, het gevecht met het water aangaan.

Het derde object dat bij de beeldengroep hoort is Bokje op het ei en staat op de Markt. Ook hier weer een verwijzing naar het verleden. De kleine veemarkt en de boter- en eiermarkt hebben Ommen zeker geen windeieren gelegd, vandaar ook het gouden ei waarop de bok zit. In het verleden hadden overigens veel inwoners van de stad een of meer geiten in de achtertuin staan. De melk werd aangeleverd aan de Zuivelfabriek waarover ik in de eerste aflevering van Ommen heb bericht.

Goed, terug naar de Vechtkade waar Anker voor hoop staat. Dit monument is samen met de deelnemers aan SamenLoop voor Hoop gerealiseerd. Met die SamenLoop, een wandelestafette, werd in 2019 in één etmaal 129.000 euro opgehaald voor de kankerbestrijding. Deelnemers haalden tijdens die loop een plat steentje op en konden daar een tekst op vermelden. Na het evenement werden die steentjes opgenomen in een blijvend monument in de vorm van een anker.

Op het Kerkplein fotografeer ik een gedenkbank uit 1987. Met De darde klokke worden Trentien Claessen en Wilhelmina Borger geëerd, hoewel er weinig over hen is te vinden. Volgens de Ommer verhalenverteller Peter Kramer nam Bommen Berend, de bisschop van Munster, uit de klokkentoren van de Hervormde kerk van Ommen een klok mee als oorlogsbuit. Het schip zonk echter en de klok zonk naar de bodem van de Vecht. Diverse Ommenaren zijn ervan overtuigd dat die klok nog steeds in de buurt van de Vechtbrug ligt.

De afsluiter van deze aflevering van Ommen gun ik aan Otto III. Op een langwerpige sokkel zit deze bisschop in kleermakerszit op het Vrijthof. Uit zijn gewaad steken twee ganzenkoppen. In de kunst staan die vaak als domoor sufferd. 

Deze bisschop verleende Ommen haar stadsrechten, waarom dan toch zo afgebeeld vraag ik mij af. De rol papier in de linkerhand verwijst mogelijk naar die rechten, terwijl de wijsvinger van de rechterhand duidt op het geloof.

Het beeld is in 1998 vervaardigd door Kiny Copinga, die in 1943 in Valthermond is geboren. Zij is opgeleid aan de Academie voor Kunst en Industrie in Enschede. Zij werkt vooral met brons en zowel figuratief als abstract werk is van haar met name in het oosten van ons land te vinden.

 

de buit is binnen

dus kunnen wij beginnen

met onze interne strijd

in ´t kader van het beleid

en geven de eer aan

 

wie kent hun niet

wie kent hun wel

 

de klok slaat niet langer

het maakt de geesten banger

wij gunnen hun als dank

de eer van deze bank

waarop hun namen staan

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – weblog.oudommen.nl – eigen informatie

2.       2. Nering Bogelstraat – vanderkrogt.net – boslustonline.nl

3.       3. Podium – erwindijk.nl

4.       4. Markt – vanderkrogt.net

5.       5. Vechtkade – vanderkrogt.net

6.       6. Markt – vanderkrogt.net – hollandgoatmilk.nl

7.       7. Vechtkade – samenloopommen.nl

8.       8. Kerkplein – mijnstadmijndorp.nl

9.       9. Vrijthof – ommencity.nl – 365dagenproject.nl – wikipedia