Beeldbepalend 344

Alkmaar 9

Woensdag 7 januari 2026

De watertoren van Alkmaar is gebouwd in 1900 en ontworpen door de architecten Francken en Holmberg-de Beckfelt. Het water werd opgepompt uit de duinen van Bergen en zorgde voor een constante druk op het waterleidingnet van de stad. Het reservoir deed bovendien dienst als buffervoorraad wanneer er een probleem zou ontstaan. Het gebouw kende aanvankelijk ook kantelen, waardoor het pand deed denken aan de burcht in het stadswapen. Die kantelen zijn in 1955 bij een restauratie weggehaald. Tegenwoordig doet het dienst als kantoorpand en is te vinden aan de Bergerweg.

Aan de Munnikenweg 88 is de speeltuinvereniging OKB gevestigd. Op de grond zijn er allerlei speeltoestellen te vinden. Aan luchtfietserij doe ik echter niet en daarom zal ik deze draaimolen in de lucht ook niet als kunst aanmerken maar gewoon als aardigheid laten zien, een leuk object om mee te starten.

In het centrum van Alkmaar is het Koning Willemshuis te vinden. Dit huis aan de Pieterstraat 16 is vernoemd naar Graaf Willem II van Holland en tevens van 1252 tot 1254 Koning van Duitsland. Het allereerste Koning Willemshuis werd in 1254 gebouwd en werd bewoond door een rentmeester. Als de Graaf van Holland in Alkmaar verbleef was hij in dat pand aanwezig.

In 1550 is een nieuw ‘dubbelpand’ gebouwd op de plek waar dat oude Willemshuis heeft gestaan. Het rechtergedeelte is het nog bestaande Koning Willemshuis, terwijl het linker gedeelte Conincxhuys wordt genoemd.

Het geheel is regelmatig gerestaureerd, zo heeft de in Alkmaar bekende beeldhouwer John Bier gewerkt aan het opknappen van de gevel en dan met name aan de talloze koppen en de twee beelden die op het pand te zien zijn.

Het linker beeld is een jeugdige Graaf Willem II van Holland, die is afgebeeld met een zwaard. Het rechter object laat Floris V zien, de zoon van Graaf Willem II. Floris wordt al op twaalfjarige leeftijd meerderjarig verklaard en neemt het bestuur over van zijn oom, die tijdelijk was aangesteld nadat de Graaf van Holland was gesneuveld bij Hoogwoud.

Vanaf de Pieterstraat loop ik de Koningsstraat in. Voor deze overgaat bij de Gedempte Nieuwesloot in de Koningsweg zie ik fraaie glas in loodramen in de zijgevel van het adres Gedempte Nieuwesloot 17-19. Hier heeft voorheen een kaaspakhuis gestaan dat in 1931 is gebouwd in opdracht van kaashandelaar W. de Waal. In de glas-in-loodramen zijn onder andere het wapen van Alkmaar en een afbeelding van Mercurius te ontdekken. De laatste is het symbool van handel.

Boven de deur van de ingang van de Watertoren zie ik in fraaie letters letters 1990 Alkmaarsche Waterleiding staan. Het geheel is omlijst met krullerige versiering, sommige in de vorm van een waterkraan.

In het stadspark Westerhout staat aan het Hertenkamppad de Rippingbank. Deze bank is een eerbetoon aan de voormalig burgemeester Gerard Ripping. Deze bank is in 1921 onthuld.

Aan de Wilhelminalaan ligt de Bloemenklok. Deze heeft van 1931 tot 1951 aan de Stationsstraat gelegen vlakbij het NS-station. Daarna heeft het zo’n dertig jaar in de Alkmaarderhout gelegen, maar werd vanwege vernielingen in 1984 onttakeld. Vanwege het 400-jarig bestaan van de Alkmaarderhout is de klok in 2009 weer in ere hersteld.

Achter de Bloemenklok ligt aan de Prins Bernhardlaan de RK Begraafplaats Sint Barbarastichting die is opgericht in 1887. Boven de ingang van de kapel, die mogelijk is ontworpen door Pierre Cuypers, staat in een nis een beeld van Sint Barbara. Op oude foto’s uit 1910 is al een beeld te zien, maar zelf betwijfel ik of dit nog steeds hetzelfde beeld is.

Het slotakkoord is geen object dat ik op die begraafplaats aantref maar daar wel heeft gestaan. Het betreft een monument langs de Prinses Julianalaan. Het Van Dam-monument is reeds in 1938 onthuld door de toenmalige burgemeester François Henri van Kinschot. Het monument is ontworpen door architect Laurens Groen en de oorspronkelijke bronzen plaquette is gemaakt door August Alexander.

Met het monument is Johan Michaël van Dam geëerd, een arts en chirurg in Alkmaar. Omdat velen vonden dat de beeltenis van de plaquette geen recht deed aan de vroegere dokter, werd Gerard Lückens gevraagd een nieuwe te maken. Die plaquette werd in 1939 bevestigd. In 1972 raakte het monument door een omgewaaide boom beschadigd. Na herstel werd het monument verplaatst. In 2010 hebben koperdieven letters boven de plaquette geroofd. Die zijn later teruggezet.

 

Diep in het glaasje

 

Wat u ziet en wat ik zie

zijn twee verschillende

dingen

 

Ik hoor zijn gitaar en

denk aan hoe de snaren

trillen

 

En hoe het hier nog

steeds naar oude kaas

ruikt

 

Voor de rest is het

voor mij lood om oud

ijzer

 

Opa IJsbeer

 

Verwantwoording

1.       1. Inleiding – alkmaarsewatertoren.nl

2.       2. Munnikenweg – speeltuinokb.nl

3.       3. Pieterstraat – wikipedia -ditisalkmaar.nl

4.       4. Gedempte Nieuwesloot – alkmaarprachtstad.nl – amsterdamse-school.nl

5.       5. Bergerweg  - alkmaarsewatertoren.nl

6.       6. Hertenkampweg – regionaalarchiefalkmaar.nl

7.       7. Wilhelminalaan – wikipedia

8.       8. Prins Bernhardlaan – reliwiki.nl

9.       9. Prins Julianalaan – luckens.nl