Beeldbepalend 295

Coevorden 2

Woensdag 29 januari 2025

De gemeente Coevorden, de stad Coevorden, kent een lange lijst van burggraven, heren en kasteleins (rentmeesters) die het Kasteel van Coevorden als uitvalsbasis gebruiken. Die lijst begint al in 1024 als Hendrik II het graafschap Drenthe aan de bisschop van Utrecht schenkt. Die stelt daarop een burggraaf aan. Tot de Heren behoren onder andere Rudolf I van Coevorden en Volker van Coevorden. Florencius van Vorenborch gaat hen vooraf als kastelein.

De tweede aflevering van Beeldbepalend Coevorden begint bij het gemeentehuis. Samen met Tineke gebruik ik deze gemeente zowel in 2022 als 2023 als uitvalsbasis voor de Drentse Fietsvierdaagse die in het nabijgelegen Dalen een startplaats heeft. In de zuidzijde van het gemeentehuis zijn twee bestaande gevels verwerkt. Het Hof van Coevorden is een ontwerp van RAU architecten uit Amsterdam. Boven de ingang is het wapen van Coevorden verwerkt met de wapenspreuk Multis Periculis Supersum (Ik ben opgewassen tegen vele gevaren) verwerkt.

En dan kom ik een mooi stuk straatkunst tegen waarvoor ik nog geen verklaring heb weten te vinden. Ik zie een hond, een man en ja gereedschappen. Heeft dat met veensteken te maken? Geen idee. Bij diverse contacten geprobeerd hier iets meer van te weten te komen, maar helaas loop ik vast. Toch vind ik het waard om te laten zien.

De Drie Podagristen verwijst naar Dubbeld Hemsing van der Scheer, Harm Boom en Alexander Lodewijk Lesturgeon die in 1843 het eerste deel van Drenthe in vlugtige en losse omtrekken geschetst door Drie Podagristen voltooiden. Zij staan met hun studie van de Drentse volkscultuur aan de basis van de Drentse literatuur. De benaming Podagristen is te vinden in het begin van dit werk als de lijders van voetjicht (podagra) het heilzame water van het nabijgelegen Bad Bentheim opzoeken.

Het kleine brozen beeldje is geplaatst op een hoge betonnen sokkel en heb ik aangetroffen achter het gemeentehuis. Het is in 1968 aangeboden door de ANWB en staat aanvankelijk op het plein voor het kasteel en is in 2011 verplaatst naar de andere kant van het gemeentehuis.

In 2023 is het daar ook weer weggehaald vanwege de herinrichting van de Weeshuisweide en zal daar een plekje krijgen. Het is gemaakt door Charles Hammes geboren in 1915 in Hees en daar in 1991 ook overleden. Van hem hem ik onlangs in Westerbork en eerder ook al in Nijmegen werk laten zien.

Op een rotonde van de Krimweg staan Ganzen. Deze beeldengroep is in 2019 gemaakt door de Leersumse kunstenaar Bas van Swieten van zwerfkeien en cortenstaal. Het idee is afkomstig van buurtvereniging De 4 Wieken. ‘Wij vonden die rotonde maar saai en ook wat rommelig, met wat er allemaal groeide. De gemeente ziet het als mooi gezaaide bloemen, maar wij vinden het onkruid’, vertelde bewoonster Jelly Scheffers. Er waren diverse ideeën voor een kunstwerk, waarbij het uitbeelden van Ganzen de voorkeur kreeg. Bas van Swieten werkt soms samen met zijn vader van wie ik in Blaricum Schapenbeelden heb getoond.

Ter gelegenheid van de geboorte van prinses Beatrix in 1938 werd de Oranjebank geplaatst in het Van Heutszpark. In de gemetselde muur zijn medaillons aangebracht van Wilhelmina en Juliana met Bernhard. De naam van de bank is te lezen op de pilaar.

Helaas heeft de bank regelmatig te lijden onder vandalisme mede omdat er nauwelijks verlichting is. Zowel muur als medaillons zijn al vaak beklad en in de nis tussen pilaar en muur is brand gesticht. Vrijwilligers hebben in 2006 de bank volledig gerestaureerd.

Deze aflevering sluit ik af op de hoek van Markt en Friesestraat waar Ganzenhoedster staat. Dit gevelbeeld is gemaakt in 1971 door Klaas van Rosmalen en is opnieuw een verwijzing naar de vroegere betekenis van ganzen voor Coevorden. Aanleiding was de tiende jaarlijkse Ganzenmarkt. In het pand was vroeger bloemenhuis Corona gevestigd en de eigenaar daarvan heeft dit laten maken, waarbij Betsy, een relatiegeschenk gemaakt door Van Rosmalen van het Parastone uit Den Bosch als voorbeeld diende.

 

uitkijken

 

soms zijn er

platgetreden paden

waarover ik

mij lang buig

 

de koe wandelt

voort in de weide

terwijl de hazen

een wedren

houden

 

ik houd mijn woord

en steek

van wal en laat

de hond uit

razen

 

geef nu het woord

terug

aan dwazen

die over mij lopen

zonder besef dat

 

het kunstje

is hier geflikt

en niemand kijkt

daar meer

van op dan ik

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Gemeentehuis – rau.eu – wikipedia

3.       3. Straatkunst – geen informatie

4.       4. Weeshuisweide – geheugenvandrenthe.nl – wikipedia

5.       5. Krimweg – dvhn.nl

6.       6. Van Heutszpark – wikipedia

7.       7. Markt – vanderkrogt.net