Beeldbepalend 294

Ede

Woensdag 22 januari 2025

In de Gelderse Vallei, aan de westzijde van de Veluwe ligt Ede. In de tijd van de Graven van Gelre werd hier de burcht Kernhem gebouwd dat onderdeel uitmaakte van diverse versterkingen langs de grens met het Sticht Utrecht. Aanvankelijk werd hier een leenman aangesteld als leider maar nadat de leengouderen erfelijk werden kwamen die in handen van de families Van Arnhem, Van Wassenaer Obdam, Van Heeckeren van Wassenaer en Bentinck. Het huidige huis Kernhem is gebouwd in 1803 op de fundamenten van de oorspronkelijke burcht.

Ik kom in Ede in 2024 op doortocht naar een poëziebijeenkomst in Wageningen en maak op de fiets een kleine rondtocht. Daarbij sta ik al snel op het Maandereind waar het woord ‘ander’ een bijzondere betekenis heeft gekregen door middel van kunstenaar Hans van Houwelingen, die in 1957 in Harlingen is geboren.

Zijn Ander is een kleine jongen die in een gaslantaarn is geklommen en met een kritische blik naar de wereld kijkt. Het kan ieder nieuwsgierig kind zijn en zo is dat ook door de kunstenaar bedoeld. Het beeld is in opdracht van de gemeente gemaakt in 2012 met hulp van een schenking van het HvA Cultuurfonds Ede.

Het werk is geplaatst in de Wilhelminalantaarn, een vroegere gaslantaarn gemaakt van smeedwerk. Het geheel staat op een bastenen sokkel en is gemaakt door machinefabriek Henneman & Co en is onthuld vanwege het zilveren ambtsjubileum van koningin Wilhelmina in 1923.

Bovenin in de ring is ook de tekst Wilhelmina 9 sept 1898 – 1923 aangebracht. Na de oorlog heeft het enige tijd in Park Paasberg gestaan, maar in de zeventiger jaren is het teruggekeerd op zijn oorspronkelijke plaats.

De kunstenares Marry Overtoom is in 1957 geboren in Amsterdam, woont in Wolfheze en werkt in Ede en Arnhem. Haar werk beweeg zich tussen kunst en niet-kunst, waarbij zij bij projecten in opdracht uitgaat van de ruimte waarin haar object wordt geplaatst. ‘Ik beoog de beleving ervan een onverwachte of zelfs bizarre wending te geven. Zo wil ik een ontmoeting bewerkstelligen tussen het kunstobject en het publiek’, schijft zij op haar site.

Of zij daarin is geslaagd met Matras, dat door haar zelf het Maanderwaterbed wordt genoemd, laat ik aan ieders verbeelding over. Dit werk, een fontein, oogt als een gecapitonneerd matras dat in een winkelgebied niet zal misstaan. Maar laat u niet misleiden door dit granieten werk uit 2003 want op een zestal plekken spuit het water omhoog en iets te ver van de rand gaan zitten levert een natte bips op. Overtoom heeft hiervoor samengewerkt met landschapsarchitect Ed Joosting Bunk, terwijl ook Gebr. Voets uit Oss en Watertechniek Aquaco uit Ede betrokken zijn geweest bij de uitvoering.

Naast het oude politiebureau waarin nu horeca is gevestigd is aan de Breelaan 2 in 2002 een modern politiebureau gebouwd. Voor een hoek van dit pand staat een zuil met daarop aan twee zijden het bekende politielogo, dat in 1994 is ingevoerd. Wie heeft de zuil gemaakt? Via de politie en de gemeente kom ik daar niet achter.

Chico y Chica is de afsluiting van deze aflevering. Twee beelden gemaakt door de in 1932 in Castellon geboren Spaanse kunstenaar Juan Ripollés. Niet alleen maakt hij bijzondere kleurrijke beelden die in steden als Valencia, Madrid, Sevilla en Venetië te vinden zijn maar ook in Kerkrade en in Ede. Daarnaast is hij bekend door zijn grote schilderijen.

De twee bronzen beelden van het jongetje en het meisje in het park bij het Raadhuis zijn een toonbeeld van het vrolijke werk van deze kunstenaar. Vooral het gebruik van vrolijke kleuren zijn voor hem van essentieel belang.

Het zwaaiende meisje Chica Salundandu is door Ripollés afgebeeld met een witte duif in haar hand. Bij het rennende jongetje Chico Sol gaat de aandacht uit naar een hart in de rechterhand. Tegen hem wil ik bijna roepen: Kijk voor je, zo meteen ren jij je vriendin tegen de vlakte.

 

het is wat het is

 

het is wat het is

en geeft mij de gelegenheid

tot speurzin

 

maar waarom

punt mijn gedachte

 

ook nu

gaat de aandacht

uit naar

 

handhaving

van het woord

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – wikipedia

2.       2. Maandereind – hvacultuurfonds.nl

3.       3. Maandereind – mijngelderland.nl

4.       4. Maanderplein – marryovertoom.info - bezoek-ede.nl

5.       5. Breelaan – politie.nl

6.       6. Raadhuispark – ripolles.nl