Beeldbepalend 288

Almere Buiten Zenit

Woensdag 11 december 2024

De eerste bewoners van Almere kwamen er officieel in 1976 wonen. Daarvoor woonden echter al een aantal zogenaamde voorbereiders in het huidige centrum van Haven en wie echt de oudheid induikt ontdekt dat in de bodem van de vroegere Zuiderzee nog zoveel geschiedenis is achtergebleven. In heel Flevoland overigens en niet alleen in Almere zijn allerlei archeologische vondsten gedaan. Een van die plekken is VINDplaats Zenit. Omdat er niet mag worden gebouwd hebben omwonenden hier een ontmoetingsplek voor de buurt van gemaakt die in 2013 in gebruik is genomen. ARC2 architectuur heeft de inrichting van het gebied ontworpen.

Terwijl ik op een herfstige dag aan dit Almeerse hoofdstuk werk komt regelmatig de gedachte bovendrijven; hoort dit wel in mijn rubriek thuis en dat begint dan meteen bij het eerste stukje dat de titel  Wonen draagt maar ook het bouwen van wilgentenen hutten vertegenwoordigt. In dit gebied wordt tweemaal per jaar gewerkt met snoeien en vlechten van wilgentenen en daar is met behulp van Frans van der Ven ook een kunstwerkje van gemaakt.

Frans van der Ven is in 1955 in Arnhem geboren. Bij de Academie voor Kunst en Industrie in Enschede heeft hij zijn opleiding genoten. Bij de instelling van de provincie Flevoland werd zijn Kiekendief door koningin Beatrix onthuld, waardoor hij bekendheid kreeg. Zijn atelier heeft deze kunstenaar in de Almeerse Faunabuurt en maakt hij van diverse materialen zijn objecten. Voor de speciale markers heeft hij vooral cortenstaal gebruikt maar ook hout.

Een van zijn markers is het gedicht Waar ooit de Eem. Dit gedicht is gemaakt door Hein Walter, die zichzelf ‘zorgkunstenaar’ noemt. Behalve schrijven van gedichten en sprookjes, schildert Walter en ontwikkelt via onder andere Stichting De Zijderups allerlei kunstprojecten en geeft daarbij ook workshops.

Een van de eerste stukken die mij opvalt is Poort. Mensen die lange tijd hadden rondgetrokken, begonnen zich te vestigen en markeerden hun bezit. Op twee lange palen aan weerszijden van een van de toegangen zijn in staal een deel van een oerosschedel met hoorns geplaatst De schedels zijn door van der Ven op ware grootte gemaakt van de oeros die sinds 1627 is uitgestorven. Zij geven hier de overgang van ‘het ene in het andere aan’.

In dit bijzondere stukje Almere worden enkele moestuinen onderhouden. Het is daarbij geen toeval dat hier tevens het kunstwerk Vruchtbaarheid is te vinden van Frans van der Ven. Een steel, enkele bladeren en een druppel water toont de kunstenaar hier de kijker.

Ontmoeten staat eigenlijk centraal voor de VINDplaats Zenit maar geldt ook voor de bewoners van een nieuwe stad, een nieuwe kern, een nieuwe wijk. Soms gebeurt dat via het verenigingsleven, een feest of gewoon een speelplek voor kinderen.

Ook in de oudheid bestond reeds de behoefte om te ontmoeten soms ging dat ook gepaard met geloof, het vereren van goden. Van de Ven heeft hiervoor zeven godinnen gemaakt en die in een cirkel op de zogenoemde Ontmoetingsheuvel geplaatst.

De Almeerse kunstenaar heeft zich hierbij laten inspireren door vondsten uit de steentijd. De vruchtbaarheidsgodinnen staan voor de groei van het contact tussen bewoners en onder invloed van het getal 7 ontstaat er tijd voor rust, overpeinzing en bezinning.

‘Het vereren van de vruchtbaarheid van de aarde en het bidden om voldoende voedsel in de toekomst zullen onderdeel zijn geweest van rituelen op zo’n feest’, laat de maker op zijn website weten.

Hij heeft daarbij de Volle maan godin, Godin van het graan, Godin van overvloed, Geboortegodin en Nieuw maan godin uitgebeeld. Een tweetal godinnen staat dubbel in deze kring.

  

Met Jagers-verzamelaars neemt Van der Ven de bezoekers mee terug in de tijd toen mensen zich nog in leven hielden met vangen van vis en jagen op wild, het verzamelen van bessen, hazelnoten en planten.

In het centrum is een oeros uitgebeeld als een oude grottekening, terwijl de pijlpunten voor zich spreken. Op de omlijsting van de paal van dit object zijn de namen van diverse diersoorten, kruiden, noten, vissen en planten aangebracht.

De afsluiter van dit stuk had misschien wel het begin moeten zijn. Bij de hoofdingang aan de Borneostraat staat een marker die niet door Frans van der Ven is gemaakt. Kunstenares en dichteres Iris Le Rütte, die in 2012 van de gemeente Almere de opdracht heeft gekregen om voor de steentijd VINDplaats Zenit een kunstwerk te creëren, dat zowel bij het tijdsbeeld als een nieuwe stad past. Dit stuk, net zoals alle overige hiervoor genoemde objecten gemaakt uit cortenstaal, is in 2016 geplaatst.

 

wat haal jij uit de bodem

van de zee waar

mijn grootouder zijn

nering begon

 

duik maar onder

in de geschiedenis van

de nieuwe stad

 

mensen torenen boven

jouw grond en veinzen

belangstelling

terwijl alles draait om goudgeld

 

langzaam klimmen zij

naar het punt waar geen

terugkeer mogelijk is

 

Opa IJsbeer

 

Verantwoording

1.       1. Inleiding – vindplaatszenit.nl – arc2.nl

2.       2. Wonen – vindplaatszenit.nl

3.       3. Markers – flevolandergoed.nl

4.       4. Eem – sieradenbuurt.nl

5.       5. Poort – Kunstroute Almere-Buiten

6.       6. Vruchtbaarheid – vindplaatszenit.nl – fransvanderven.nl

7.       7. Jagers – vindplaatszenit.nl  

8.       8. VINDplaats – irislerutte.nl