Deel 7

Amsterdam Gelderlandplein

 De route van Artzuid 2019 verwijst ook naar het Gelderlandplein. Op de routekaart wordt vermeld dat hier werk van diverse kunstenaars is te zien. Maar in de catalogus van deze tentoonstelling wordt geen werk in en net buiten dit overdekte winkelcentrum in de wijk Buitenveldert genoemd. Rudy Fuchs heeft in 2017 de tweejaarlijkse tentoonstelling samengesteld en zette toen een aantal kunstwerken neer, die nu ook nog te zien zijn in het winkelcentrum dat in 1968 werd geopend door de toenmalig burgemeester Ivo Samkalden. Tijdens een grote verbouwing in 1997 werden de binnengalerijen overdekt en werden er kantoren en woningen gebouwd. Korte tijd werd het Groot Gelderlandplein genoemd. Een paar jaar geleden werd het winkelcentrum opnieuw drastisch verbouwd.

Bij een van de ingangen staat een kunstwerk van Erwin Wurm, een Oostenrijkse kunstenaar die geboren is in 1954 in Bruck an der Mur. Hij woont en werkt in Wenen en in Limberg. Hij wordt vooral geïnspireerd door het dagelijkse leven. ‘Alle materialen die me omringen kunnen nuttig zijn, evenals de objecten, onderwerpen in de hedendaagse samenleving’, zegt hij in een interview. Hij bouwt veel humor in. ‘Als je dingen met een gevoel voor humor benadert, gaan mensen er onmiddellijk vanuit dat je niet serieus genomen moet worden.’ Zijn Sumoringer behoort tot een serie beelden waaraan Wurm geen hoofd heeft toegevoegd. Ik zie een gewatteerd pak waarin behalve het hoofd ook de handen ontbreken.

Weather Balloon Trapped in a Shopping Cart is van de Amerikaanse beeldhouwer Joel Morrison, die in 1976 in Seattle is geboren. Morrison studeerde in Washington Engelse literatuur en beeldhouwkunst aan de Claremont Graduate University. Hij heeft zich gevestigd in Los Angelos. Morrison combineert veel ‘afval’ materiaal en zet die om in glanzende roestvrijstalen objecten.

Een van de voorbeelden is deze weerballon die in een boodschappenkarretje is geperst. Topzwaar waardoor het karretje is gekanteld in een van de overdekte lanen van het winkelcentrum. Onder de lampen schittert dit werk uit 2009 mij tegemoet.

Met een glimlach kijk ik naar de VW Ball van Lars-Erik Fisk. Met dit werk won Fisk in 2002 The Rappaport Prize. Deze jaarlijks uitgereikte prijs is bestemd voor Amerikaanse kunstenaars die eigentijds werk maken. De VW Ball is onderdeel van een serie kunstwerken, die verwijzen naar specifieke objecten, gebouwen en voertuigen.

De details van dit kunstwerk zijn bijzonder en laten zien dat de in 1970 in Lebanon geboren Fisk grondig te werk is gegaan. En ‘zijn kever’ roept bij mij herinneringen op aan een tijd dat dit soort auto’s nog in grote aantallen over de straten en snelwegen reed.

Met grote stappen dendert Donald Baechler’s Walking figure door het winkelcentrum. Baechler is geboren in 1956 in Connecticut en veel van zijn beelden zijn een vervolg op tekeningen die hij heeft gemaakt. Over zijn wandelende man zegt de kunstenaar: ‘Ik was geïnteresseerd in het idee van contradictie van een groot bronzen stilstaand beeld en de verkenning van de mogelijkheid van een impliciete voorwaartse beweging. Vaak wordt dit werk tentoongesteld op plekken waar je het met het ook kan zien lopen, zoals op een open veld’. Ditmaal maakt het de gangen van het Gelderlandplein onveilig.

Het volgende kunstwerk komt uit de koker van Erwin Wurm, waarmee ik deze aflevering ben begonnen. Net als zijn Sumoringer is Big coat onthoofd. Ik benader het werk vanaf de achterkant en vanaf een afstandje zie ik een man in een badhokje. Maar dichterbij en aan de zijkant ontdek ik een mouwloze arm een op het omhulsel gestikte zak. En aan de voorzijde laat de overjas zich in alle glorie zien.

Marcus Harvey is in 1963 geboren in Leeds en behoort tot de Young British Artists. Tijdens zijn studie aan de Leeds Collage of Art raakte hij bevriend met Damien Hirst. Begin deze eeuw richtte hij met de kunstschilder Peter Ashton Jones het blad Turps Banana Magazine op, dat zich zowel op kunsthistorische als hedendaagse schilderkunst richt en wordt geschreven door hedendaagse praktiserende schilders. Harvey combineert schilderen met fotograferen en beeldhouwkunst.

Victoria is een bronzen werk uit 2009. Speciaal voor het Gelderlandplein maakte hij ook nog een groene versie van dit kunstwerk, een leeggelopen voetbal. In het Europese clubvoetbal van 2019 vierden de Engelse grote successen. Maar het nationale Engelse elftal moet het al heel lang zonder aansprekende resultaten doen. Met die lege bal geeft Harvey aan dat Engeland in de strijd om de World Cup al heel lang niets voorstelt.

Patricia Piccinini is een Australische kunstenaar die in 1965 is geboren in Freetown in Sierra Leone. Zij vertegenwoordigde haar land in 2003 tijdens de vijftigste Biënnale van Venetië. The lovers uit 2011 laat twee botsende scooters die als een verliefd stelletje tegen elkaar aan kronkelen. Voor Piccinini zijn scooters het overzetten van techniek naar kunst in het dagelijkse leven. Voor dit werk heeft zij ook echte onderdelen gebruikt, alsmede fiberglas, leer en autolak.

Big Discobedience is het derde kunstwerk van Erwin Wurm in het Gelderlandplein. De inspiratie voor de titel van dit object heeft Wurm gehaald van de essay Civil Discobedience van David Thoreau. De kleding zijn opnieuw een grotendeels lege huls. Twee dansende pakken waarbij het hoofd ontbreekt en ook de mouwen lijken vooral gevuld met lucht. Wie de nijging niet kan onderdrukken om mee te dansen met deze mannen waarschuw ik alvast. Kom niet te dichtbij, want Big Brother is watching you.

De Britse kunstenaar Jonathan Monk woont en werkt in Berlijn. Hij is geboren in 1969 in Leicester. Zijn werk roept vaak vragen op, zoals poëzie vaak een verborgen bodem heeft. Zijn Covered Motorbike is het grootste bronzen beeld dat hij heeft gemaakt. Het oogt als een snelheidsduivel, maar ook als een motor met een kleiner voorwiel en een hoog breed stuur. Monk weet wat hij onder zijn kleed heeft verstopt. Ik blijf er al kijkend naar raden.

De Amerikaanse ontwerper Brian Donnelly staat bekend als KAWS. Donnelly is geboren in 1974 in Jersey City. Veel van zijn werk is geschilderd in 2D en later gemaakt in 3D. KAWS heeft sommige van zijn ‘personages’ zelf gecreëerd, maar bewerkt soms ook bestaande pictogrammen. Zijn werk varieert van beelden van enkele centimeters tot tien meter lang, waarbij hij gebruik maakt van diverse materialen. Vies van commercie is Donnelly niet, zo is er speelgoed, kleding en zijn er skateboards met zijn werk. Better knowing is in verschillende uitvoeringen te vinden. Waarom doet mij dit aan Mickey Mouse denken. Die vraag moet ik maar eens aan een van mijn kleinzoons stellen.

Blikvanger

Ik baad mij
in de rijkdom
van het plein
plant mijn blote voeten
op spiegels
zo glad

geen water maar
een blik
gevangen in
het centrum van
het harnas

hij lacht jou uit
ik glimlach
maar hij ziet
mijn ogen niet
en ik jouw
handen

hij laat mij achter
ik geniet


Opa IJsbeer



Verantwoording

1.       Inleiding - artzuid

2.       Wurm – wikipedia

3.       Morrison – wikipedia

4.       Fisk – kunst-en-cultuur.infonu.nl

5.       Baechler – gelderlandplein.nl

6.       Wurm

7.       Harvey – wikipedia – gelderlandplein.nl

8.       Piccinini – wikipedia – patriciapiccinini.net

9.       Wurm – artbasel.co

10.     Monk – wikipedia – gelderlandplein.nl

11.    KAWS - wikipedia